6:16श्रीभगवानुवाच

Atma Samyama Yoga

आत्म संयम योग

Sanskrit Shloka

नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः। न चाति स्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन॥ 6:16॥

Padacheeda (Word-by-Word)

न अति अश्नतः तु योगः अस्ति, न च एकान्तम् अन्-अश्नतः, न च अति स्वप्न-शीलस्य, जाग्रतः न एव च अर्जुन।

Anvaya (Construction)

अर्जुन (हे अर्जुन)! योगः (योग) न (न) तु (तो) अति (अत्यधिक) अश्नतः (खाने वालों के लिए) च (और) न (न) एकान्तम् (बिलकुल) अन्-अश्नतः (न खाने वाले के लिए) न (न) अति (अत्यधिक) स्वप्न-शीलस्य (सोने के शौकीन के लिए) च (और) न (न) जाग्रतः (जागने वालों के लिए) एव (ही) अस्ति (है)।

Meaning

Hindi

हे अर्जुन! यह योग न तो बहुत खाने वाले को, न बिलकुल न खाने वाले को, तथा न बहुत सोने की प्रवृत्ति रखने वाले को, न सदा जागने वाले को ही सिद्ध होता है।


English

Arjuna, this state of Yoga remains beyond the reach of those who practice extreme abstinence from food or indulge excessively, who completely forgo sleep or oversleep. (6:16)